افغانستان پس از صلح؛ نگاه گروه‌های افراطی و تروریستی به کجا است؟

از سراسر وب

به گزارش خبرنگار دفاتر منطقه‌ای «رکن آنلاین»، در این گزارش، برخی تحلیلگران سیاسی مواضع طرف‌های درگیر جنگ افغانستان در مورد روند صلح را تشریح کرده‌اند. مسأله اصلی کشورهای آسیای مرکزی در این روند، آینده گروه‌­های تروریستی خارجی است که برخی اتباع شهروندان کشورهای پساشوروی را در خود جای داده‌­اند.

وضعیت نظامی-سیاسی کنونی در افغانستان پس از سال ۲۰۱۴ همچنان یک بحران پایدار است. در طول این دوره، درگیری­های نظامی از جمله حملات تروریستی افزایش یافته که منجر به از دست رفتن زندگی و جان انسان­های بسیاری شد.

از زمان امضای توافقنامه صلح بین ایالات متحده و طالبان در ۲۹ فوریه ۲۰۲۰ در قطر، حملات همچنان ادامه دارد و گسترش یافته است. این را می­‌توان به آرزوی برخی مخالفان در دستیابی به وضعیت و نفوذ پایدارتر در مذاکرات آتی برای توافق بر سر تقسیم قدرت نیز نسبت داد.

*** موضع طرف­‌های درگیر در روند صلح

دستیابی به صلح پایدار و مورد احترام همه در افغانستان پیچیده و چند وجهی است زیرا قدرت‌­های جهانی و منطقه‌­ای دارای منافع و استراتژی­‌های به­ هم مرتبطی در این کشور هستند.

ناهمگونی منافع بازیگران داخلی حتی وضعیت را بیش از پیش وخیم می‌­کند. برای بررسی فضای سیاسی در افغانستان، باید مواضع احزاب مختلف را به طور مستقل در نظر بگیریم.

** دولت مرکزی

مقامات افغانستان به نمایندگی از رئیس جمهور اشرف غنی و رئیس شورای عالی صلح عبدالله عبدالله در بیانیه ­ها و مصاحبه‌­های خود بر تعهد خود نسبت به گفت‌وگو با طالبان تأکید می‌­کنند. دولت افغانستان چندین کنفرانس و نشست آنلاین درباره صلح جامع در این کشور برگزار کرده و این تمایل آن­ها را برای گفت‌وگو بین طرف‌­های درگیر نشان می­‌دهد.

با این حال به دلایل مختلف، طرف­‌های مخالف در ماه‌­های اخیر در میز مذاکره کنار یکدیگر نبوده‌اند. بازیگران خارجی در درجه اول ایالات متحده، در ماه­های اخیر دولت افغانستان را تحت فشار قرار داده و این فشار این امکان را به رئیس جمهور غنی نداده تا از موضوع زندانیان آزاد شده و آزاد نشده در گفت‌وگوی صلح استفاده کند.

بنابراین دولت مرکزی تمایل خود را برای گفت‌وگوی بین طرف‌­های درگیر افغانستان به طالبان اثبات کرده است.

** موضع طالبان

رهبران طالبان که با ایالات متحده توافقنامه صلح امضا کرده اند­، متعهد به آغاز مذاکرات صلح با دولت افغانستان شده‌­اند.

واقعیت این است که افراد سرآمد سیاسی طالبان، با خواست و از جانب خود نمی توانند حملات و خشونت­ها را محدود کنند. طالبان یک گروه مختلط است و دلایل زیادی برای حمله به ارتش و غیرنظامیان وجود دارد.

یک عامل کلیدی در اینجا این واقعیت است که طالبان در ولایات و شهرهای مختلف قدرت­های زیادی دارند و از یک مرکز واحد کنترل نمی‌­شوند.

عامل دیگر انگیزه‌­های مالی و اقتصادی، در دسترس بودن اسلحه و مهمات در اختیار آن­ها است. قاچاق مواد مخدر، سنگ­های قیمتی، مواد با ارزش و همچنین درآمد حاصل از پرداخت­ها و مالیات نیازهای مالی این گروه را پوشش می­‌دهد.

طبق برآوردهای مختلف، سود مالی طالبان در سال از ۵۰۰ میلیون تا ۱.۵ میلیارد دلار است. طبق بیانیه‌های رسمی دولت افغانستان، گزارش­های رسانه‌های داخلی و خارجی، حمایت مالی و دیگر حمایت­های رسمی برخی کشورها به طالبان نیز نقش مهمی دارد.

علیرغم آزادی ۵۰۰۰ زندانی طالبان توسط دولت، این کشور هنوز شاهد درگیری­‌های شدید با مرگ نظامیان و غیرنظامیان بی­گناه است.

این امر نشان می­‌دهد بی‌ثباتی و خصومت­های مشخص در افغانستان ممکن است به طرز غیرقابل پیش­‌بینی ادامه یابد.

** موضع افراد بانفوذ و نخبگان سیاسی

افراد با نفوذ و مطرح افغانستان در کشور مانند حامد کرزی رئیس جمهور سابق، یونس قانونی رئیس سابق مجلس و معاون رئیس جمهور، عبدالرب رسول سیاف از افراد با نفوذ دوران جهاد و رهبر حزب اتحاد اسلامی، اسماعیل­‌خان وزیر سابق و یکی از افراد با نفوذ در بخش غربی و دیگران از گفت‌وگو و روند صلح در افغانستان حمایت می­‌کنند.

این گرو