تهدید‌های صادرات برق ایران در سایه غفلت سیاست‌گذاران/ بازار صادرات برق از دست می‌رود؟

از سراسر وب

به گزارش خبرنگار اقتصادی «رکن آنلاین»، انرژی تولید شده برق توسط نیروگاه‌های موجود در سال 98 با رشدی معادل 1.6 درصد نسبت به سال قبل به رقم 328 میلیون مگاوات ساعت رسید. از این مقدار 322 میلیون مگاوات ساعت آن تولید نیروگاه‌های وزارت نیرو و بخش خصوصی و مابقی آن مربوط به صنایع بزرگ به حساب می‌آید.

در این بین از ۳۲۲ میلیون مگاوات برق تولیدی کشور، میزان ۸ میلیون مگاوات ساعت به ۷ کشور همسایه صادر شده است که این رقم معادل ۲.۵ درصد از کل برق تولیدی کشور تلقی می‌شود.

در راستای نگاه دقیق‌تر به بازار صادارات برق ایران، باید به مقاصد برق صادراتی کشور توجه کرد. به استناد آمار تفضیلی صنعت برق در سال 98، 82.8 درصد از کل انرژی برق صادر شده کشور به شبکه برق کشور عراق تزریق می‌شود. همچنین 9.7 درصد از برق صادر شده روانه افغانستان می‌شود. 7.5 درصد برق صادر شده نیز وارد شبکه برق سایر همسایگان خواهد شد.

*افزایش توافق‌های مرتبط با تبادل برق توسط کشورهای همسایه در سایه غفلت متولیان نیرو

صادرات برق در سال‌های اخیر به تنها منبع درآمد ارزی وزارت نیرو تبدیل شده و همین امر اهمیت استراتژیک این حوزه را مشخص می‌کند. این در حالی‌ست که پخش اخبار توافق کشورهای همسایه به منظور تبادل انرژی برق می‌تواند خبر مناسبی برای حوزه صادرات کشور تلقی نشود.

به گزارش رکن آنلاین، ۷ مهرماه خبر توافق ۲ کشور اردن و عراق پیرامون اتصال شبکه برق و صادارت این کالا از اردن به عراق، رسانه‌ای شد. برهمین اساس وزارت انرژی و منابع معدنی اردن طی بیانیه‌ای اعلام کرد: این توافق به صورت ویدیو کنفرانس امضا شده و قرار است در نخستین فاز 1000 گیگاوات ساعت برق به صورت سالانه به عراق صادر شود.

توجه به آمار برق صادر شده از اردن به عراق موید این امر است که اردنی‌ها به سبب این قرارداد معادل یک ششم برق صادر شده کشور ما نسبت به صادرات برق اقدام می‌کنند. این در حالی‌ست که از لحاظ موقعیت ژئوپلتیکی، فاصله کشور اردن از تمرکز جمعیتی عراق بسیار بیشتر از فاصله ایران از این مراکز جمعیتی واقع در شراق عراق است.

علاوه بر افزایش تبادل انرژی بین عراق و سایر کشورهای همسایه، حضور قوی ایالات متحده آمریکا در بازار برق این کشور عربی نیز دارای ابعاد وسیعی است. طبق اطلاعات وب‌ سایت رسمی جنرال الکتریک آمریکا، فناوری‌های ارائه شده توسط جنرال‌الکتریک حدود ۵۵ درصد تولید برق عراق را شامل می‌شود که می‌توان به نیروگاه‌های بسمیه، القدس و نجیبیه و هم‌چنین طرح توسعه سیستم توزیع برق عراق اشاره کرد. این موضوع نشان‌دهنده‌ میزان وابستگی صنعت برق عراق به این شرکت است. مسئله‌ای که غفلت متولیان انرژی کشور در استفاده از بازار برق عراق را روشن می‌سازد.

توافق‌نامه تبادل برق کشورهای منطقه به عراق منتهی نشده و بازار برق افغانستان نیز از این جرگه عقب نمانده است. مطابق توافق‌نامه 10 ساله صورت گرفته مابین 2 کشور افغانستان و ازبکستان، بر اساس این موافقت‌نامه خرید و فروش برق در سال‌های اول و دوم پس از توافق سالانه 4.5 گیگاوات ساعت برق از ازبکستان به افغانستان صادر می‌شود. پس از آن نیز میزان برق صادر شده به افغانستان به 6 گیگاوات ساعت خواهد رسید.

*بازار انرژی برق ایران در آستانه از دست رفتن

اخبار موافقت‌نامه‌های منعقد شده بین کشورهای منطقه جنوب غرب آسیا در حوزه تبادل انرژی برق، بیش از هر چیز دیگری یک تهدید را بر علیه اقتصاد انرژی کشور در حوزه نیرو مطرح می‌کند. عبارت “از دست رفتن بازار” برای کسب و کارهای خرد به معنای ورشستگی و اتمام عمر بنگاه اقتصادی خرد است اما این گزاره در حوزه‌های کلان و مبحث کسب وکار خرید و فروش برق‌ می‌تواند بار منفی گسترده‌تری را القا کرده و بیانگر یک شکست استراتژیک باشد.

حمیدرضا صالحی، ž