میخواهم زنده بمانم؛ نگاهی به مصائب تعطیلی کتابفروشیها در ایران
از سراسر وب
تعطیلی کتابفروشیها در سالهای اخیر موضوع تازه و جدیدی نیست، مشاهدات نشان میدهد که تعطیلیها عمدتاً در پی اقتصادی نبودن این حرفه و اجاره بهای سنگین مالکان بوده است، مالکانی که گاهی نهادهای عمومی و بانکها هستند.
به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، «مدیر کتابفروشی… از تعطیلی این کتابفروشی به دلیل عدم تمدید قرارداد مالک خبر داد» این عبارت عبارت آشنایی در سالهای اخیر در رسانهها بوده است، عبارتی که داغ سنگین تعطیلی یک کتابفروشی بر پیشانی شهر را نشان میدهد.
این روزها بار دیگر خبر تعطیلی خانه کتاب شفق به مدیریت محمدتقی حقبین از ناشران کودک و نوجوان این عبارت را مهمان رسانهها کرده است، کتابفروشیای با قدمت هفت ساله به دلیل عدم تمایل مالک (نهاد دولتی) برای تمدید اجاره در آستانه تعطیلی قرار گرفته و یک تعطیلی دیگر به تعطیلی سالهای اخیر کتابفروشیهای تهران اضافه میکند.
3 هزار کتابفروشی برای جمعیت 85 میلیون نفری / سهم پایتخت 600 واحد
این در حالی است که آمار کتابفروشیهای فعال در سطح کشور آماری نگران کننده است، نگران کننده از این جهت که برای جمعیت 85 میلیون نفری با بیش از 11 هزار پروانه نشر، تنها 3 هزار کتابفروشی دایر است که از این میان نیز بخش عمدهای با مجوز کتابفروشی عمدتاً لوازم التحریر و اکسسوری – لوازم جانبی – میفروشند.
از سوی دیگر طبق آماری که توسط خانه کتاب منتشر شده است، تا سال 97 در کل کشور حدود هشت هزار کتابفروشی داشتیم که حدود 1500 کتابفروشی در استان تهران مستقر بودند. بنابراین تا همین چند سال پیش یعنی در میانه دهه 90 آمار کتابفروشیهای فعال حدود دوبرابر رقم فعلی بود و کتابفروشیهای تازهنفس رو به رشد بودند، اما در پی سیاستهای نادرست دولت و افزایش قیمت کاغذ، کتاب رفته رفته از سبد خانوار حذف شد. تا جایی که حالا تعداد کتابفروشیهای تهران به زحمت به شمار 600 میرسد.
تجربههای تلخ تعطیلی کتابفروشیها در سالهای اخیر
تعطیلی کتابفروشیها در سالهای اخیر شدت بیشتری به خود گرفته است، سال گذشته تجربه چند تعطیلی در شهر تهران، کام دوستداران کتاب را تلخ کرد، فروشگاه کتاب کودک و نوجوان با سابقه بیش از 40 سال فعالیت، کتابفروشی فردوسی با سابقه 50 سال فعالیت، کتابفروشی گوشه با 3 سال فعالیت، کتابفروشی چهل کلاغ با سه سال فعالیت، کتابفروشی پارسه، کتابفروشی مرواردید در خیابان انقلاب، کتابفروشی مهرگان در اصفهان، کتابفروشی هوپا شعبه تهرانپارس، کتابفروشی «ایرانیان»، کتابفروشی «نشر رود»، کتابفروشی «نشر آسیا»، کتابفروشی «اکتبر»، کتابفروشی «شکسپیر» در رشت، کافه کتاب «آیه» در اراک، کتابفروشی «شهر آفتاب» مشهد مقدس، کتابفروشی «عبداللهی» و… تنها نمونهای از تعطیلیهای یکی دو سال اخیر کتابفروشیهاست.
این تعطیلیها در حالی اتفاق افتاده است که دغدغه اصلی نشر در سالهای اخیر کمبود ویترین کتاب بوده و به گفته معاون فرهنگی وزارت ارشاد همچنان نیمی از جمعیت ایران یعنی حدود 40 میلیون نفر دسترسی به کتابفروشی ندارند.
اجاره بهای سنگین دلیل اصلی تعطیلیها
قطعاً در تعطیلی کتابفروشیها دلایل بسیاری دخیل بودهاند، اما بررسی موردی این تعطیلیها نشان میدهد که اغلب ردپای اجاره بهای سنگین تیر آخر را به کتابفروشی زده و منجر به تعطیلی شده است، برای نمونه کتابفروشی پارسه با اجاره بهای چهار برابری مواجه شد یا کتابفروشی چهل کاغذ اجاره بهایش از 50 میلیون تومان به 100 میلیون تومان ماهانه افزایش یافت.
